1. วิธีการกินยาคุมให้ได้ผลสูงสุด

เริ่มให้ถูกวัน สำหรับแผงแรก ควรเริ่มกินเม็ดแรกภายในวันที่ 1–5 ของการมีประจำเดือน ยาจะสามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้ทันที

กินเวลาเดิมทุกวัน เลือกเวลาที่สะดวกและจำง่าย เช่น ก่อนนอน หรือหลังอาหารเช้า เพื่อรักษาระดับฮอร์โมนในร่างกายให้คงที่

เข้าใจชนิดของแผง

แบบ 21 เม็ด กินวันละ 1 เม็ดจนหมดแผง แล้ว “เว้น 7 วัน” (ประจำเดือนจะมาช่วงนี้) พอครบ 7 วันให้เริ่มแผงใหม่ทันที

แบบ 28 เม็ด กินวันละ 1 เม็ดติดต่อกันทุกวันจนหมดแผง “ไม่ต้องเว้นวัน” เมื่อหมดแผงแล้วให้เริ่มแผงใหม่ในวันถัดไปได้เลย (ช่วยลดโอกาสการลืม)

2. ลืมกินยาคุม ต้องทำยังไง

ลืม 1 เม็ด (หรือเลื่อนเวลาไม่เกิน 24 ชม.)

 👉 ให้รีบกินเม็ดที่ลืมทันทีที่นึกได้ แล้วกินเม็ดถัดไปในเวลาเดิมปกติ

ลืม 2 เม็ดขึ้นไป

👉  ให้กินเม็ดล่าสุดที่ลืมทันทีที่นึกได้ (ส่วนเม็ดที่ลืมก่อนหน้านั้นให้ข้ามไป) แล้วกินเม็ดต่อไปตามเวลาปกติ แต่ประสิทธิภาพคุมกำเนิดจะลดลงแล้ว จึงต้องใช้ถุงยางอนามัยร่วมด้วยอย่างน้อย 7 วันนับจากวันที่นึกได้

💡 Tip ตั้งเตือนในโทรศัพท์มือถือไว้เลย! การกินยาคุมตรงเวลาไม่เพียงแต่ช่วยป้องกันการตั้งครรภ์ แต่ยังช่วยลดอาการเลือดออกกระปริบกระปรอยระหว่างเดือนได้อีกด้วยครับ

หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการวางแผนครอบครัวและการใช้เวชภันณ์การคุมกำเนิด สามารถอินบอกซ์เข้ามาสอบถามเราได้เลยนะครับ! ❤️

ตลอด 2 วัน ผู้เข้าร่วมได้รับการถ่ายทอดความรู้เชิงลึกจาก พญ.มณีพรรณราย จิวจินดา แพทย์ทั่วไป ในหัวข้อสำคัญ อาทิ การประเมินความเสี่ยงต่อ HIV อย่างเป็นระบบ (Advanced HIV Risk Assessment) การตัดสินใจเลือกแนวทางการให้บริการ PrEP/PEP และการส่งต่อ การเชื่อมต่อบริการจาก PEP ไปสู่ PrEP ตลอดจนทักษะการให้คำปรึกษาเชิงลึกและการสร้างแรงจูงใจ (Motivational Interviewing)

นอกจากนี้ คณะผู้เข้าร่วมอบรมยังได้ลงพื้นที่ศึกษาดูงาน ณ คลินิกสุขภาพชุมชนแทนเจอรีน เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้แนวทางการปฏิบัติงานจริง และนำมาประยุกต์ใช้ในการยกระดับคุณภาพชีวิตของกลุ่มเป้าหมายต่อไป

สำหรับการอบรมในครั้งนี้มุ่งเน้นให้ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้บริบทการทำงานของพนักงานบริการในมิติต่าง ๆ ทั้งสิทธิขั้นพื้นฐานตามกฎหมาย ประเด็นปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม ตลอดจนการสร้างมุมมองที่ตั้งอยู่บนหลักสิทธิมนุษยชน ความเสมอภาค และการไม่เลือกปฏิบัติ ผ่านกิจกรรมเชิงปฏิบัติการที่ให้นักศึกษาได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและวิเคราะห์กรณีศึกษาจริง ถือเป็นการสร้างความรู้ความเข้าใจตั้งแต่ยังเป็นนักศึกษาจะช่วยให้นักกฎหมายรุ่นใหม่สามารถนำหลักกฎหมายมาประยุกต์ใช้ควบคู่กับการคำนึงถึงศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิมนุษยชน และความเป็นธรรมทางสังคม ซึ่งจะนำไปสู่การให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายและการบังคับใช้กฎหมายอย่างเป็นธรรมในสังคมต่อไป

การประชุมครั้งนี้ได้รับเกียรติจาก ดร.นันทกาญจน์ สูงสุมาลย์ วูดแฮม ผู้อำนวยการสมาคมฯ เป็นประธานในพิธีเปิดและร่วมการอบรม พร้อมด้วยคณะผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมการระดมความคิดเห็นอย่างพร้อมเพรียง

การอบรมมุ่งเน้นการเสริมสร้างความรู้และทักษะในการเตรียมความพร้อม การตอบสนอง และการบริหารจัดการงานด้าน SRHR ในภาวะวิกฤต ผ่านหัวข้อสำคัญ ได้แก่ ชุดบริการเบื้องต้นขั้นต่ำ (Minimum Initial Service Package: MISP) สำหรับดูแลสุขภาพทางเพศและอนามัยเจริญพันธุ์ในภาวะฉุกเฉิน การใช้แผนเตรียมความพร้อมรับสถานการณ์ฉุกเฉิน (Emergency Preparedness Plan: EPP) รวมถึงการฝึกซ้อมแผนเพื่อจำลองสถานการณ์จริง การพัฒนาแนวทางเชื่อมโยงฐานข้อมูลการอบรม MISP กับระบบบริหารทรัพยากรบุคคล เพื่อจัดเก็บข้อมูลบุคลากรอย่างเป็นระบบและพร้อมปฏิบัติงานได้ทันที

การจัดประชุมเชิงปฏิบัติการในครั้งนี้ ถือเป็นก้าวสำคัญของ สวท ในการเตรียมความพร้อมด้านกำลังคนและระบบบริหารจัดการ เพื่อให้สามารถตอบสนองต่อสถานการณ์ฉุกเฉินและภัยพิบัติต่างๆ ได้อย่างรวดเร็ว มีประสิทธิภาพ และครอบคลุมความต้องการด้านสุขภาพทางเพศและอนามัยการเจริญพันธุ์ของผู้ได้รับผลกระทบได้อย่างทันท่วงที

💊 5 ยาคุมยอดนิยม

1.กลุ่มสูตรฮอร์โมนต่ำพิเศษ ลดอาการบวมน้ำ
จุดเด่น ใช้โปรเจสตินชนิด Drospirenone ซึ่งมีฤทธิ์ขับปัสสาวะอ่อนๆ ช่วยลดการคั่งของน้ำในร่างกาย กินแล้วไม่รู้สึกอึดอัด ตัวไม่บวม และมีระดับเอสโตรเจนต่ำ (Ultra-low dose) จึงช่วยลดอาการข้างเคียงอย่างคลื่นไส้ เวียนหัว หรือคัดเต้านม
เหมาะสำหรับ ผู้ที่เพิ่งเริ่มกินยาคุม ผู้ที่มีปัญหาบวมน้ำง่าย หรือผู้ที่มีอารมณ์เหวี่ยงวีนก่อนมีประจำเดือน (PMS/PMDD)

2.กลุ่มสูตรคุมกำเนิดพร้อมดูแลผิวพรรณ
จุดเด่น มีส่วนผสมของ Drospirenone เช่นเดียวกัน แต่มีปริมาณเอสโตรเจนในระดับมาตรฐาน ช่วยเรื่องการคุมกำเนิดได้ดีเยี่ยม ลดความมันบนใบหน้า และลดการเกิดสิวฮอร์โมนได้อย่างเห็นผล
เหมาะสำหรับ ผู้ที่ต้องการคุมกำเนิดควบคู่กับการดูแลเรื่องสิวและผิวพรรณ โดยไม่มีปัญหาเรื่องการบวมน้ำ

3.กลุ่มสูตรเน้นรักษาสิวฮอร์โมนโดยเฉพาะ
จุดเด่น ใช้โปรเจสตินชนิด Cyproterone Acetate ซึ่งมีฤทธิ์ต้านฮอร์โมนเพศชาย (Anti-androgen) สูง ช่วยลดการทำงานของต่อมไขมันได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เหมาะสำหรับ ผู้ที่มีปัญหาสิวรุนแรง หน้ามันมาก หรือมีภาวะฮอร์โมนชายสูง เช่น ขนดก
หมายเหตุ เนื่องจากมีระดับเอสโตรเจนค่อนข้างสูง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยา

4.กลุ่มสูตรฮอร์โมนต่ำ ผลข้างเคียงน้อย
จุดเด่น ใช้ตัวยาในกลุ่ม Gestodene ที่ให้ปริมาณฮอร์โมนรวมต่ำมากๆ ทำให้เกิดอาการข้างเคียงเรื่องการเปลี่ยนอารมณ์ คลื่นไส้ หรือปวดศีรษะน้อยลง
เหมาะสำหรับ ผู้ที่ไวต่อฮอร์โมนเอสโตรเจน มักมีอาการเวียนหัวหรืออาเจียนเมื่อทานยาคุมสูตรปกติ

5.กลุ่มสูตรราคาย่อมเยา ปลอดภัยมาตรฐาน
จุดเด่น ใช้โปรเจสตินรุ่นใหม่อย่าง Desogestrel มีประสิทธิภาพในการคุมกำเนิดสูง ได้มาตรฐาน หาซื้อง่าย และราคาเข้าถึงได้สบายกระเป๋า
เหมาะสำหรับ ผู้ที่ต้องการคุมกำเนิดระยะยาวในราคาประหยัด และไม่มีปัญหาเรื่องสิวหรือฮอร์โมนเป็นพิเศษ

💡คำแนะนำสำคัญในการใช้ยาคุมกำเนิดจาก สวท

ไม่มี “ยาคุมที่ดีที่สุด” มีแต่ “ยาคุมที่เหมาะกับเราที่สุด” สภาพร่างกาย สารเคมี และสมดุลฮอร์โมนของแต่ละคนไม่เหมือนกัน ยาคุมที่เพื่อนใช้แล้วดี อาจไม่เหมาะกับเรา

• เริ่มแผงแรกอย่างถูกต้อง ควรเริ่มทานเม็ดแรกภายใน 5 วันแรกของการมีประจำเดือน เพื่อให้ตัวยาออกฤทธิ์คุมกำเนิดได้ทันที
• ตรงต่อเวลา ควรกิรยาในเวลาเดียวกันทุกวัน เพื่อรักษาระดับฮอร์โมนในเลือดให้คงที่ และลดโอกาสการเกิดเลือดออกกะปริดกะปรอย
• ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนเริ่มใช้ ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น ความดันโลหิตสูง ไมเกรนชนิดมีอาการเตือน หรือมีประวัติลิ่มเลือดอุดตัน ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทานเสมอ

หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการเลือกใช้วิธีคุมกำเนิด ทั้งแบบเม็ด ฉีด ฝั่ง หรือห่วงอนามัย สามารถขอรับคำปรึกษาได้ที่ คลินิกเวชกรรม สวท ทุกสาขา หรือติดต่อผ่านช่องทางออนไลน์ของสมาคมวางแผนครอบครัวแห่งประเทศไทยฯ

เอกสารอ้างอิง – Drospirenone: pharmacology and clinical use in oral contraception.” Steroids, 65(5), 251-259.
-Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use (WHO MEC)
– คู่มือการให้บริการวางแผนครอบครัวสำหรับบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข แนวทางการเริ่มทานยาคุม การทานอย่างถูกวิธี และการจัดการเมื่อลืมทานยา

สำหรับพิธีลงนามบันทึกความร่วมมือในครั้งนี้ นำโดย ดร.นันทกาญจน์ สูงสุมาลย์ วูดแฮม ผู้อำนวยการสมาคมฯ เป็นผู้แทนลงนามฝ่ายสมาคมฯ ร่วมกับ นายวิเชียร เนียมน้อม ผู้แทนผู้รับใบอนุญาตและผู้จัดการวิทยาลัยเทคโนโลยีปัญญาภิวัฒน์ เป็นผู้ลงนามฝ่ายวิทยาลัยฯ

โดยมีคณะผู้บริหารจากทั้งสองหน่วยงานเข้าร่วมเป็นสังขีพยานอย่างพร้อมเพรียง ได้แก่ คุณณัฐฏานต์ ยิ้มฤทธิ์ รองผู้อำนวยการสมาคมฯ สำนักงานส่วนกลาง และ คุณณัฏฐณิชา จิตรีศัพท์ เจ้าหน้าที่โครงการ พื่อร่วมกันวางแนวทางการส่งเสริมความรู้ ความเข้าใจ เรื่องสุขอนามัยการเจริญพันธุ์ และการดูแลสนับสนุนเยาวชนในสถานศึกษาอย่างเป็นรูปธรรม

1. ยาฝังคุมกำเนิด (Contraceptive Implant)

ประสิทธิภาพ สูงกว่า 99.9% (ประสิทธิภาพสูงที่สุดในบรรดาวิธีชั่วคราว)

ข้อดี ฝังครั้งเดียวบริเวณใต้ผิวหนังใต้ท้องแขน คุมกำเนิดได้ยาวนาน 3–5 ปี หมดกังวลเรื่องการลืมกินยา เมื่อถอดออก ร่างกายจะพร้อมกลับมาตั้งครรภ์ได้ทันที

ข้อเสีย ต้องทำหัตถการโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ อาจทำให้มีเลือดออกกะปริบกะปรอย หรือประจำเดือนขาดหายไป

2. ห่วงอนามัย (IUD)

ประสิทธิภาพ สูงกว่า 99%

ข้อดี คุมกำเนิดได้ยาวนาน 3–10 ปี (ขึ้นอยู่กับชนิด) โดยชนิดทองแดงจะไม่มีผลกระทบต่อระดับฮอร์โมนทั่วร่างกาย และเมื่อถอดออกสามารถตั้งครรภ์ได้ทันที

ข้อเสีย ต้องได้รับการใส่และถอดโดยสูตินรีแพทย์เท่านั้น ในช่วงแรกอาจมีอาการปวดเกร็งท้องน้อยหรือเลือดออกกะปริบกะปรอย

3. ยาฉีดคุมกำเนิด (Contraceptive Injection)

ประสิทธิภาพ 94% – 99.7%

ข้อดี สะดวก เหมาะสำหรับคนที่ขี้ลืม โดยฉีดเพียงครั้งละ 1 เดือน หรือ 3 เดือน ราคาประหยัดกว่ายาฝัง

ข้อเสีย ต้องไปพบแพทย์หรือพยาบาลให้ตรงตามนัดอย่างสม่ำเสมอ หากหยุดฉีดอาจต้องรอเวลาหลายเดือนถึง 1 ปีเพื่อให้การตกไข่กลับมาเป็นปกติ และบางรายอาจมีน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น

4. ยาเม็ดคุมกำเนิด (Oral Contraceptive Pills)

ประสิทธิภาพ 91% – 99.7% (ขึ้นอยู่กับความสม่ำเสมอในการรับประทาน)

ข้อดี หาซื้อง่าย ราคาไม่สูง ช่วยปรับรอบประจำเดือนให้สม่ำเสมอ ลดอาการปวดท้อง และบางชนิดช่วยลดสิวหรืออาการบวมน้ำ

ข้อเสีย ต้องทานตรงเวลาทุกวัน หากลืมกินประสิทธิภาพจะลดลงทันที และอาจมีผลข้างเคียง เช่น คลื่นไส้ เวียนศีรษะ ในช่วงเริ่มใชัยา

หากต้องการวิธีที่มี ประสิทธิภาพสูงที่สุดและไม่ต้องกังวลเรื่องเวลา การเลือก ยาฝังคุมกำเนิด หรือ ห่วงอนามัย ถือเป็นตัวเลือกที่ตอบโจทย์ แต่หากต้องการวิธีที่ปรับเปลี่ยนง่ายตามความสะดวก ยากิน หรือ ยาฉีด ก็ยังคงเป็นทางเลือกที่ดีเมื่อใช้อย่างถูกต้อง

หมายเหตุ ทุกวิธีข้างต้นป้องกันเฉพาะการตั้งครรภ์เท่านั้น หากต้องการป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ควรสวมถุงยางอนามัยควบคู่กันทุกครั้ง

ปรึกษาและรับบริการวางแผนครอบครัวเพิ่มเติมได้ที่ คลินิกเวชกรรม สวท

โทร 02-941-2320

เว็บไซต์ www.ppat.or.th

ข้อมูลจาก

 องค์การอนามัยโลก (WHO) Family Planning: A Global Handbook for Providers

 ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐอเมริกา (CDC) U.S. Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use (U.S. MEC) และ Contraceptive Effectiveness Chart

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

สมาคมวางแผนครอบครัวแห่งประเทศไทยฯ (สวท)

พิธีมอบรางวัลดังกล่าวจัดขึ้นภายในงานการประชุมสมัชชาครอบครัวแห่งชาติ ประจำปี 2569 ภายใต้แนวคิด “สานพลังสร้างสุขในครอบครัว” ณ โรงแรม ปริ้นซ์พาเลซ กรุงเทพมหานคร โดยมีคณะผู้บริหาร สวท นำโดย ดร.นันทกาญจน์ สูงสุมาลย์ วูดแฮม ผู้อำนวยการสมาคมฯ คุณเอกชาติ นาคาไชย รองผู้อำนวยการสมาคมฯ สำนักงานภาคเหนือ และคุณปนัฐพงศ์ นรดี ผู้จัดการเผยแพร่ความรู้และประชาสัมพันธ์ ร่วมเดินทางไปแสดงความยินดีในครั้งนี้

รางวัลนี้นับเป็นอีกหนึ่งความภาคภูมิใจที่สะท้อนถึงอุดมการณ์และความมุ่งมั่นของ สวท ในการร่วมส่งเสริมสภาพแวดล้อมและความเข้มแข็งของสถาบันครอบครัวไทยอย่างยั่งยืน