ในขณะที่เรากำลังใช้ชีวิตอยู่ในปี 2026 โครงสร้างประชากรทั้งระดับโลกและระดับประเทศกำลังเกิดความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ ชนิดที่ว่าภาพจำเดิมๆ เมื่อ 10-20 ปีก่อนใช้ไม่ได้อีกต่อไป มาอัปเดตกันหน่อยว่าตอนนี้มนุษยชาติและคนไทยเรามีจำนวนเท่าไหร่ และกำลังเดินหน้าไปทิศทางไหน

ปัจจุบันประชากรโลกขยับขึ้นมาอยู่ที่ประมาณ 8,300 ล้านคน เป็นที่เรียบร้อย แม้ภาพรวมโลกจะยังมีคนเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ แต่อัตราการเติบโตเริ่มชะลอตัวลงอย่างเห็นได้ชัด โดยเติบโตเฉลี่ยเพียง 0.84% ต่อปี

🏆 5 อันดับประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในโลกปี 2026

1. อินเดีย 1,477 ล้านคน
2. จีน 1,412 ล้านคน
3. สหรัฐอเมริกา 349 ล้านคน
4. อินโดนีเซีย 288 ล้านคน
5. ปากีสถาน 259 ล้านคน

โดยในศตวรรษนี้จะเป็นยุคของ ทวีปแอฟริกา ที่มีอัตราการเกิดสูงที่สุด ในขณะที่ภูมิภาคเอเชียและยุโรปกำลังเผชิญหน้ากับกราฟประชากรที่เริ่มดิ่งลงในระยะยาว

อัปเดตประชากรไทย ตัวเลขลดลงอย่างเป็นทางการ

จากข้อมูลล่าสุดของสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง (ปค.) กระทรวงมหาดไทย (มท.) ปี 2026 ประชากรไทยตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร มีประมาณ 65.8 ล้านคน  พบผู้ที่มีสัญชาติไทย รวม 64,820,708 คน แบ่งเป็น ประชากรชาย 31,523 คน และหญิง 33,297,303 คน (หากนับรวมฐานข้อมูลคาดการณ์สากลของ UN ที่รวมประชากรแฝงจะอยู่ที่ราวๆ 71.5 ล้านคน)

สิ่งที่เป็นกระแสและน่ากังวลที่สุดในตอนนี้ไม่ใช่แค่เรื่องจำนวน แต่คือ “การลดลงของประชากร” เป็นปีที่กราฟติดลบอย่างต่อเนื่อง ลดลงราวๆ 0.05% – 0.08% ต่อปี เนื่องจากอัตราการเกิดต่ำกว่าอัตราการตายอย่างเห็นได้ชัด

📊 เจาะลึกโครงสร้างประชากรไทย

• วัยเด็กและวัยรุ่น (0-24 ปี) มีสัดส่วนเหลือเพียงประมาณ 26%
• วัยทำงาน (25-64 ปี) ยังคงเป็นกลุ่มใหญ่ที่สุดที่ประมาณ 58% แต่กำลังแบกรับภาระหนักขึ้น
• วัยผู้สูงอายุ (65 ปีขึ้นไป) พุ่งสูงขึ้นจนแตะเกือบ 15% ของประชากรทั้งหมด
• อายุเฉลี่ยของคนไทย อยู่ที่ 41-42 ปี ในขณะที่อายุเฉลี่ยของคนทั้งโลกอยู่ที่ 31 ปีเท่านั้น แปลว่าไทยเราแก่กว่าค่าเฉลี่ยโลกถึง 10 ปี

ความท้าทายของประชากรในปัจจุบันไม่ใช่เรื่อง “ประชากรล้นโลก” อีกต่อไป (ยกเว้นในบางภูมิภาค) แต่คือ “การจัดการโครงสร้างที่เปลี่ยนไป” สำหรับประเทศไทย การก้าวเข้าสู่ สังคมสูงวัยขั้นสุดยอด (Super-Aged Society) ทำให้เกิดโจทย์ใหญ่ ทั้งในแง่ของระบบสาธารณสุข การขาดแคลนแรงงานในอนาคต และระบบบำนาญ ทว่าในวิกฤตก็ยังมีโอกาสสำหรับธุรกิจกลุ่ม Silver Economy (สินค้าและบริการเพื่อผู้สูงอายุ) เทคโนโลยีระบบอัตโนมัติ และ AI ที่จะเข้ามาช่วยทดแทนแรงงานที่หายไป

ข้อมูลอ้างอิง

1. สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล: สารประชากรมหิดล
2. The Board of Investment of Thailand (BOI): ข้อมูลทั่วไปด้านประชากร
3. รายงาน World Population Prospects โดย กองประชากรศาสตร์ สำนักเศรษฐกิจและสังคมแห่งสหประชาชาติ (UN DESA – United Nations Department of Economic and Social Affairs)

ในปัจจุบัน โครงสร้างประชากรโลกกำลังเผชิญกับความท้าทายครั้งใหญ่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศไทยที่เราได้ก้าวเข้าสู่ “สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์” (Aged Society) ควบคู่ไปกับอัตราการเกิดที่ลดต่ำลงอย่างต่อเนื่อง ความท้าทายเหล่านี้ทำให้ “การพัฒนาคุณภาพชีวิตประชากร” กลายเป็นวาระเร่งด่วนที่ทุกภาคส่วนต้องร่วมมือกัน

สวท กับภารกิจขับเคลื่อนและพัฒนาคุณภาพชีวิตประชากรไทย

สมาคมวางแผนครอบครัวแห่งประเทศไทยฯ (สวท) ในฐานะองค์กรสาธารณกุศลที่มุ่งมั่นดำเนินงานด้านประชากรและการวางแผนครอบครัวมาอย่างยาวนาน ตระหนักดีว่า “การพัฒนาคุณภาพชีวิตประชากร ไม่ใช่เพียงแค่การควบคุมหรือเพิ่มจำนวน แต่คือการสร้างหลักประกันให้ประชากรทุกกลุ่มวัยมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างรอบด้าน” จึงได้เชื่อมโยงการทำงานเพื่อตอบรับกับความท้าทายของประชากรในปัจจุบัน ผ่าน 3 เสาหลักสำคัญ

1. การเข้าถึงบริการอนามัยการเจริญพันธุ์อย่างเท่าเทียม (Reproductive Health for All) สวท มุ่งมั่นให้บริการและส่งเสริมความรู้ด้านการวางแผนครอบครัว การคุมกำเนิดที่ปลอดภัยและเหมาะสม เพื่อลดการตั้งครรภ์ไม่พร้อมในวัยรุ่น และสนับสนุนให้คู่สมรสที่มีความพร้อมสามารถเข้าถึงเทคโนโลยีและการดูแลเพื่อการมีบุตรที่มีคุณภาพ

2. เสริมสร้างศักยภาพเยาวชนและสตรี เราเชื่อว่าประชากรที่มีคุณภาพเริ่มต้นจากการให้โอกาสและการศึกษา สวท จึงขับเคลื่อนการเรียนรู้เรื่องเพศวิถีศึกษาและการปกป้องสิทธิในเนื้อตัวร่างกาย เพื่อให้เยาวชนเติบโตไปเป็นกำลังสำคัญของสังคมอย่างมีคุณภาพ

3. การเตรียมความพร้อมสู่สังคมสูงวัยอย่างมีสุขภาวะ สวท ไม่เพียงแต่ดูแลประชากรวัยเจริญพันธุ์ แต่ยังขยายขอบเขตการดำเนินงานเพื่อดูแลผู้สูงอายุ ให้สามารถเข้าถึงการตรวจสุขภาพ การส่งเสริมสุขภาวะทางกายและใจ เพื่อให้เป็นผู้สูงอายุที่แข็งแรงและพึ่งพาตนเองได้ (Active Ageing)

ร่วมสร้างโลกที่ทุกคนมีทางเลือกและมีคุณภาพชีวิตที่ดี

ในวันประชากรโลกปีนี้ สวท ขอเชิญชวนทุกท่านร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างสรรค์สังคมที่เกื้อกูล ร่วมมือกันส่งเสริมความรู้ความเข้าใจเรื่องการวางแผนครอบครัวอย่างถูกวิธี และสนับสนุนสิทธิในการเข้าถึงบริการสุขภาพอย่างทั่วถึง

เพราะ “ประชากรที่มีคุณภาพ” คือรากฐานที่สำคัญที่สุดในการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน

สมาคมวางแผนครอบครัวแห่งประเทศไทยฯ (PPAT) และภาคีเครือข่าย เชื่อมั่นอย่างยิ่งว่า พนักงานบริการทุกคนล้วนมีศักยภาพ มีความสามารถ และมีสิทธิที่จะเลือกเส้นทางชีวิตของตนเอง หากได้รับโอกาสในการเรียนรู้และพัฒนาทักษะอย่างเท่าเทียม การอบรมในครั้งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงแค่การฝึกทักษะวิชาชีพเท่านั้น แต่คือการสร้าง “พื้นที่แห่งการเรียนรู้ที่ปลอดภัยและปราศจากการตีตรา” เพื่อเปิดโอกาสให้พนักงานบริการได้ค้นพบศักยภาพใหม่ ๆ ในตนเอง เพิ่มทางเลือกในการประกอบอาชีพ และสร้างความมั่นใจในการกำหนดอนาคตและเส้นทางชีวิตของตนเองต่อไปอย่างยั่งยืน

ผลการสำรวจพนักงานบริการในพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี จำนวน 26 ราย สะท้อนให้เห็นว่า ผู้เข้าร่วมกิจกรรมส่วนใหญ่มีความสนใจเข้ารับการฝึกอาชีพในระดับปานกลางถึงมาก โดยหลักสูตรที่ได้รับความสนใจมากที่สุดคือ การทำเล็บและเพ้นท์เล็บ รองลงมาคือ การแต่งหน้าและเสริมสวย ขณะที่เหตุผลหลักในการเข้าร่วมอบรมคือ การเพิ่มรายได้ การมีอาชีพเสริม และการพัฒนาทักษะเพื่อสร้างโอกาสในการประกอบอาชีพในอนาคต โดยอุปสรรคสำคัญที่ควรได้รับการสนับสนุนได้แก่ ค่าใช้จ่ายในการเดินทางและอุปกรณ์พื้นฐานซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อการเข้าถึงโอกาสในการฝึกอาชีพ

สำหรับการอบรมในครั้งนี้มีกิจกรรมไฮไลต์ที่น่าสนใจตลอดทั้งวัน อาทิ กิจกรรม “ต้นไม้แห่งความหวัง” และ “กฎหมู่อยู่ร่วมกัน” รวมถึงการเสริมความเข้าใจในบทบาท อัตลักษณ์ และคุณค่าของกลุ่ม Girls Act กิจกรรม “รู้ทัน แชร์เป็น เล่นไม่พลาด” เพื่อให้เยาวชนใช้สื่อโซเชียลอย่างปลอดภัยและสร้างสรรค์ เติมความรู้เรื่องเอชไอวี/เอดส์ โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และการคุมกำเนิดที่มีประสิทธิภาพ เพื่อการป้องกันที่ถูกต้อง กิจกรรม “เพศไม่มีกรอบ ไม่จำกัดความเป็นเรา” มุ่งทลายมายาคติและสร้างความยอมรับในความแตกต่าง และการดูแล “สุขภาพจิตของวัยรุ่นและการให้การปรึกษา” เพื่อติดอาวุธให้ทั้งครูและแกนนำเยาวชนสามารถเป็นที่พึ่งพาและให้คำปรึกษาเบื้องต้นแก่เพื่อนนักเรียนได้อย่างถูกวิธี โดยมีสถาบันการศึกษาเข้าร่วมอย่างพร้อมเพรียงบรรยากาศการให้ความรู้เป็นไปอย่างสนุกสนาน

คำตอบง่ายๆ คือ เพราะ “ทัศนคติ” และ “ความกลัว” ของผู้คนยังตามไม่ทันความก้าวหน้าทางการแพทย์ และนี่คือเหตุผลสำคัญว่าทำไม VCT Day จึงยังเป็นวันที่มีความหมายและจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับทุกคน

1. เอชไอวีไม่ใช่ “คำพิพากษาประหารชีวิต” อีกต่อไป

ภาพจำในอดีตมักทำให้คนกลัวว่าการติดเชื้อเอชไอวีเท่ากับนับถอยหลังสู่ความตาย แต่ในปัจจุบัน เอชไอวีเป็นเพียงโรคเรื้อรังที่ควบคุมได้ เหมือนโรคเบาหวานหรือความดันโลหิตสูง ยาต้านไวรัส (ARV) ในปัจจุบันมีประสิทธิภาพสูงมาก มีผลข้างเคียงน้อย และที่สำคัญคือ ผู้ติดเชื้อสามารถรับยาได้ฟรี ตามสิทธิ์การรักษาขั้นพื้นฐาน

2. รู้เร็ว = รักษาเร็ว = ชีวิตปกติ (U=U)

หัวใจสำคัญของ VCT Day คือการรณรงค์ให้คนตรวจหาเชื้อโดยเร็วที่สุด เพราะหากตรวจเจอตั้งแต่ระยะแรกๆ และเข้าสู่กระบวนการรักษาทันที

สุขภาพจะไม่ทรุดโทรม ร่างกายจะไม่ถูกไวรัสทำลายจนเข้าสู่ระยะเอดส์ (AIDS)

U=U (Undetectable = Untransmittable) เมื่อกินยาต่อเนื่องจนตรวจไม่พบเชื้อในเลือด (Undetectable) จะไม่แพร่เชื้อให้ผู้อื่นผ่านทางเพศสัมพันธ์ (Untransmittable) ทำให้สามารถมีคนรัก มีครอบครัว และมีบุตรได้ตามปกติ

3. ทลายกำแพง “ความตื่นกลัว” และ “การตีตรา”

เหตุผลหลักที่คนไม่กล้าเดินไปตรวจเลือด ไม่ใช่เพราะไม่มีสถานพยาบาล แต่เป็นเพราะ “กลัวสายตาคนรอบข้าง” และการตีตราจากสังคม วัน VCT Day จึงทำหน้าที่กระตุ้นเตือนสังคมว่า การตรวจเอชไอวีเป็นเรื่อง “ปกติ” เหมือนการตรวจสุขภาพประจำปี ไม่ใช่เรื่องน่าอาย และผู้ที่เดินไปตรวจคือคนที่รับผิดชอบต่อตัวเองและคู่รัก

รู้หรือไม่? > กระบวนการตรวจในปัจจุบัน (VCT) จะมีผู้เชี่ยวชาญคอยให้คำปรึกษาอย่างเป็นมิตร (Counseling) ทั้งก่อนและหลังตรวจ และข้อมูลทุกอย่างจะถูกเก็บเป็นความลับสูงสุดตามกฎหมาย

ตรวจฟรี ปีละ 2 ครั้ง! สิทธิ์ที่คนไทยควรรู้

เพื่อสนับสนุนให้ทุกคนเข้าถึงการตรวจ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ได้มอบสิทธิ์ให้คนไทยทุกคนที่มีเลขบัตรประชาชน 13 หลัก สามารถเข้ารับการตรวจคัดกรองเอชไอวีได้ฟรี ปีละ 2 ครั้ง ที่โรงพยาบาลรัฐทุกแห่ง โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย

การตรวจไม่ใช่เรื่องของความระแวง แต่คือ “ความรัก”

การเดินเข้าไปตรวจเอชไอวีไม่ได้แปลว่าเราทำผิดพลาด หรือมีความเสี่ยงสูงเสมอไป แต่มันคือการแสดงความรับผิดชอบต่อสุขภาพของตัวเอง และแสดงความรักต่อคนที่เราห่วงใย

วันรณรงค์ตรวจเอชไอวี (VCT Day) จึงไม่ใช่แค่การชวนคนไปเจาะเลือด แต่คือการสร้างสังคมที่เปิดกว้าง ปลอดภัย และย้ำเตือนให้เราทุกคนรู้ว่า “การรู้สถานะตัวเอง เร็วที่สุด… คือสิ่งที่ดีที่สุด”

สมาคมวางแผนครอบครัวแห่งประเทศไทยฯ (สวท) พร้อมเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนและสนับสนุนวันรณรงค์ตรวจเอชไอวี (VCT Day) อย่างเต็มกำลัง โดยมุ่งมั่นส่งเสริมให้ประชาชนทุกกลุ่มเข้าถึงข้อมูลที่ถูกต้อง ปลอดภัย และเท่าเทียม เพราะเราเชื่อว่าสิทธิอนามัยเจริญพันธุ์และการวางแผนครอบครัวที่สมบูรณ์ เริ่มต้นจากการมีสุขภาพที่ดีและการรู้สถานะตนเอง สวท จึงมุ่งมั่นทลายกำแพงการตีตรา พร้อมเคียงข้างและให้บริการคำปรึกษาที่เป็นมิตร เพื่อให้ทุกคนสามารถวางแผนชีวิตได้อย่างมั่นใจและปลอดภัย

เพราะการรู้เร็ว… ไม่เพียงแต่เปลี่ยนชีวิตคุณ แต่ยังช่วยปกป้องคนที่คุณรักและสังคมไปพร้อมกัน

เรื่องโดย ปนัฐพงศ์ นรดี

สมาคมวางแผนครอบครัวแห่งประเทศไทยฯ (PPAT) ขอขอบคุณทุกภาคส่วนและผู้เข้าร่วมกิจกรรมทุกท่านที่เล็งเห็นความสำคัญและร่วมมือกันในกิจกรรมการเรียนรู้อันมีค่ายิ่งในครั้งนี้ เราพร้อมจะเดินหน้าขับเคลื่อนงานในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างสรรค์ชุมชนที่มีสุขภาวะที่ดี มีความรอบรู้ และมีความเข้มแข็งอย่างยั่งยืนไปด้วยกัน

ไฮไลต์สำคัญของงานเริ่มต้นขึ้นด้วยความตระการตาของขบวนพาเหรดสีรุ้ง นำโดยทีมเจ้าหน้าที่และอาสาสมัครจาก สวท ที่ร่วมเดินรณรงค์อย่างสร้างสรรค์ โดยขบวนเริ่มต้นเคลื่อนตัวอย่างมีสีสันจากพิพิธภัณฑ์ธนารักษ์ และไปสิ้นสุดอย่างยิ่งใหญ่ ณ ศูนย์การค้าเซ็นทรัลพลาซ่า ขอนแก่น ซึ่งตลอดเส้นทางได้รับความสนใจและการต้อนรับอย่างอบอุ่นจากประชาชนชาวขอนแก่น

สมาคมวางแผนครอบครัวแห่งประเทศฯ (สวท) เชื่อมั่นว่าการร่วมเป็นส่วนหนึ่งของงาน Khon Kaen Pride Festival 2026 ในครั้งนี้ จะเป็นก้าวสำคัญในการปักหมุดให้จังหวัดขอนแก่นและภาคอีสาน เป็นพื้นที่แห่งความเท่าเทียมสำหรับทุกคน