1. แปรงฟันให้สะอาดทั่วทั้งปาก ร่วมกับการใช้อุปกรณ์เสริมที่จำเป็น เช่น แปรงซอกฟัน ไหมขัดฟัน โดยวิธีการแปรงฟันที่ถูกต้องต้องแปรงขึ้นลงอย่างสม่ำเสมอ
2. ทำความสะอาดฟันเทียม หลังกินอาหารทุกครั้ง
3. พบหมอฟันเพื่อตรวจ และรับบริการอย่างน้อยปีละครั้ง ถ้าจะให้ดี ควรปีละ 2 ครั้ง
4. กินอาหารที่มีประโยชน์ครบ 5 หมู่ ตามหลักโภชนาการ เพราะอาหารที่ดีจะช่วยให้ฟันได้รับสารอาหารที่จำเป็น ส่งผลให้สูขภาพฟันแข็งแรง

ปรึกษาพูดคุยกับ ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุบ้านหอมลำดวน ซอยวิภาวดีรังสิต 44 กทม.

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ คุณกรณ์รวี แสนดวง เบอร์โทรศัพท์ 091-3331-909 Facebookบ้านหอมลำดวน

จากสถิติพบว่าคนไทยเสียชีวิตจากการ “พลัดตกหกล้ม” สูงถึงปีละ 1,600 คน ซึ่งเป็นสาเหตุการตายอันดับสองในกลุ่มของการบาดเจ็บโดยไม่ตั้งใจ รองจากการบาดเจ็บจากอุบัติเหตุทางถนน โดย 1 ใน 3 พบว่ามักอยู่ในกลุ่มผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปความเสี่ยงจะเพิ่มสูงขึ้นตามอายุ และปัญหาที่พบบ่อยของผู้สูงอายุที่ได้รับอุบัติเหตุดังกล่าว คือ กระดูกสะโพกแตก หัก หรืออุบัติเหตุทางสมอง ซึ่งเป็นสาเหตุทำให้มีอัตราการความพิการ และอัตราการเสียชีวิตค่อนข้างสูงมาก

สาเหตุของอุบัติเหตุในผู้สูงอายุ
1. การเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย เช่น มองเห็นไม่ชัด หูตึง อาจไม่ได้ยินเสียงรถ เสียงแตร เวลาข้ามถนนระบบการทรงตัวไม่ดี เช่น หูชั้นในเริ่มเสื่อม กล้ามเนื้อขาดความแข็งแรงในการช่วยพยุงตัว ข้อไม่ดี ระบบประสาทสัมผัสเสื่อม เช่น เป็นเบาหวานมานาน ระบบหัวใจ และหลอดเลือด เช่น เจ็บหน้าอก หน้ามืดเวลาเปลี่ยนท่า

2. สิ่งแวดล้อม เช่น แสงสว่างไม่เพียงพอ พื้นบ้านลื่น โดยเฉพาะพื้นผิวขัดมัน หรือ พื้นเปียก บันไดบ้านลื่น หรือไม่มีราวบันไดห้องน้ำ พื้นลื่นเปียก ไม่มีราวเกาะพื้นที่มีสิ่งของวางระเกะระกะ กีดขวาง เช่น สายไฟ ของเล่นเด็ก ผ้าขี้ริ้ว สัตว์เลี้ยง

3. ยา เช่น ยาลดความดันโลหิต ยานอนหลับ

4. เสื้อผ้าที่ใส่ หลวม ยาวรุ่มร่าม มีเชือกยาวไป

5. เครื่องมือช่วยเดินไม่ดี เช่น ไม้เท้าที่ไม่มียางกันลื่น หรือ รถเข็นที่ไม่มีที่ห้ามล้อ

อุบัติเหตุที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ
ลื่นหกล้ม พบมากที่สุดโดยเฉพาะลื่นล้มในห้องน้ำ ทำให้กระดูกสะโพกหัก บางรายอาจเสียชีวิตได้ เช่น มีความดันโลหิตสูง เบาหวาน โรคหัวใจไตวายร่วม ก่อให้เกิดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน เมื่อต้องนอนพักรักษาในโรงพยาบาล

พลัดตกหกล้ม เกิดกับผู้สูงอายุที่มีอายุระหว่าง 65-75 ปี มักเกิดจากการตกเตียง ตกบันได เก้าอี้ ระเบียงบ้าน ต้นไม้ ตกหลุม และตกท่อ เป็นอุบัติเหตุเกิดขึ้นในบ้านเป็นส่วนใหญ่

ไฟไหม้ น้ำร้อนลวก เนื่องจากประสาทสัมผัสความรู้สึกร้อนเสื่อมลง เช่น ขณะอาบน้ำ ปรุงอาหาร สำลักอาหาร น้ำ และอาหารติดค้างในหลอดลม พบบ่อยในผู้สูงอายุที่มีการจำกัดการเคลื่อนไหว แขน ขาอ่อนแรง เป็นอัมพาต ฟันปลอมหลวม

อุบัติเหตุอื่น ที่พบบ่อยและควรระวัง เช่น หยิบยาผิดจากสายตาไม่ดี แสงสว่างไม่เพียงพอ รับประทานยาเกิน หรือขาดยาจากการลืม และถูกรถเฉี่ยวชนขณะเดินบนถนน ข้ามถนนเนื่องจากสายตาไม่ดี หูไม่ได้ยินเสียงชัดเจน และการตัดสินใจหลบหลีกไม่ทัน

เมื่อผู้สูงอายุ เกิดอุบัติเหตุจากการหกล้ม พบว่ากระดูกส่วนที่หัก และพบได้บ่อย คือ กระดูกข้อมือ และกระดูกสะโพก ซึ่งเมื่อเกิดกระดูกหักโอกาสที่ผู้สูงอายุมักจะต้องใช้เวลาพักฟื้นนาน เช่น ต้องนอนอยู่กับที่เป็นเวลานานๆ ทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนต่างๆ ตามมาได้ เช่น การเกิดแผลกดทับ ซึ่งมักจะเกิดเร็วกว่าในวัยอื่น เนื่องจากผิวหนังของผู้สูงอายุเปราะบาง แรงต้านกับความเสียดทานน้อย เมื่อนอนอยู่กับที่นานๆ และบางครั้งประกอบกับการที่ผู้สูงอายุมีภาวะปัสสาวะเล็ด โดยเฉพาะในเพศหญิงความชื้นแฉะทำให้เกิดมีโอกาสเกิดแผลกดทับได้ง่าย นอกจากนี้การนอนอยู่นานๆ ทำให้ผู้สูงอายุเกิดภาวะซึมเศร้าได้ในผู้สูงอายุที่มีประวัติการหกล้มมาแล้ว โอกาสที่จะเกิดการหกล้มซ้ำมีได้มาก ถึงแม้ว่าจะมีอุปกรณ์ต่างๆ ช่วยพยุงเวลาเดินก็ตาม เนื่องจากกล้ามเนื้อยังไม่แข็งแรง การทรงตัวยังไม่ดีเมื่อล้มครั้งที่สองความรุนแรงจะมีมากกว่าการหกล้มในครั้งแรก

คำแนะนำเพิ่มเติม ในการป้องกันการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุ
ลูกหลานควรตรวจประเมินความเสี่ยงจากการเกิดอุบัติเหตุ เช่น หมั่นคอยสังเกตอาการ และความผิดปกติของการมองเห็นของผู้สูงวัย สังเกตอาการ และความผิดปกติของการเดิน การทรงตัว เนื่องจากผู้สูงอายุมีกลไกการทำงานที่ควบคุมการทรงตัวของระบบอวัยวะต่างๆ ลดลง ทำให้สมดุลในการทรงตัวบกพร่อง สังเกตอาการและความผิดปกติทางด้านการรับรู้ เช่น สับสน หลงลืมเกี่ยวกับ วัน เวลา สถานที่ และบุคคล เป็นต้น รวมทั้งมีการรับรู้ ตัดสินใจ หรือตอบสนองได้ช้าลง ทบทวน และปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับการใช้ยาที่ทำให้เสี่ยงต่อการพลัดตกหกล้ม หมั่นคอยประเมินสภาพบ้านที่อยู่อาศัย ทั้งในบ้านและบริเวณบ้าน อย่างไรก็ตาม ในครอบครัวที่มีผู้สูงอายุในบ้านควรระมัดระวัง ทันทีที่ล้มควรพามาพบแพทย์เพื่อตรวจเช็คว่ากระดูกหัก หรือไม่ โดยเฉพาะกระดูกสะโพก และสมองได้รับการกระทบกระเทือนหรือไม่ เพราะอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต อย่าคิดไปเองว่าอาการลุกยืนเดินไม่ได้เกิดจากความเสื่อมของร่างกายตามปกติ หรือเกิดจากโรคประจำตัว เช่น โรคสมองเสื่อม โรคซึมเศร้า

ปรึกษาพูดคุยกับ ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุบ้านหอมลำดวน ซอยวิภาวดีรังสิต 44 กทม. สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ คุณกรณ์รวี แสนดวง เบอร์โทรศัพท์ 091-3331-909 Facebook บ้านหอมลำดวน

2. รับประทานอาหารน้อยลง หรือแทบไม่กินเลย เมื่อผู้สูงอายุเริ่มรับประทานอาหารได้น้อยลง น้ำหนักลดลงอย่างมากโดยที่ไม่ได้ตั้งใจอดอาหาร มีความเสี่ยงต่อภาวะขาดสารอาหาร ลูกหลานควรปรับเปลี่ยนเมนูอาหารให้น่ารับประทานขึ้น โดยเลือกเมนูอาหารอ่อนๆ ย่อยง่ายและไม่กระทบต่อโรคประจำตัวของผู้สูงอายุ

3. ไม่อยากทำอะไร เฉื่อยชา ความสนใจสิ่งต่างๆ ลดลงมาก หรือไม่อยากพูดคุยกับใคร ไม่อยากทำอะไรเกือบทุกวัน เบื่อหน่ายมาก อะไรที่เคยชอบก็ไม่อยากทำ รวมทั้งไม่สนใจที่จะดูแลตัวเอง จากที่เคยเป็นคนใส่ใจดูแลตนเองมาก แต่ตอนนี้กลับไม่สนใจการแต่งตัว ช่วยเหลือตัวเองได้น้อยลง แม้แต่เรื่องง่ายๆ เช่น การแต่งตัว เป็นต้น หากผู้สูงอายุในบ้านมีอาการลักษณะนี้ แนะนำให้ผู้ดูแลพยายามกระตุ้นให้ผู้สูงอายุทำกิจกรรมต่างๆ โดยเฉพาะกิจกรรมง่ายๆ ให้เขารู้สึกภาคภูมิใจในตัวเองมากขึ้น อีกทั้งควรกระตุ้นให้ผู้สูงอายุดูแลสุขภาพของต้นเอง เช่น การแปรงฟัน ทำความสะอาดช่องปาก พยาบามกระตุ้นให้เคลื่อนไหวร่างกายออกกำลังกายพอสมควร หรือหากมีปัญหาด้านการมองเห็น ควรพาไปพบจักษุแพทย์ตรวจวัดสายตาและใส่แว่นตา หรือรักษาเพื่อลดอุบัติเหตุจากการมองไม่เห็น

4. ชอบนอนเฉยๆ ชวนไปไหนก็ไม่ค่อยอยากไป ในกรณีผู้สูงอายุชอบเก็บตัว และแยกตัวจากผู้อื่น ลูกหลานชวนไปไหนก็ไม่อยากไป แนะนำให้ลูกหลานพยายามเข้าหา ควรหากิจกรรมทำ โดยควรเริ่มจากกิจกรรมเล็กๆ ในครอบครัว เพราะหากปล่อยทิ้งไว้เช่นนี้จะทำให้ผู้สูงอายุปลีกตัวมากขึ้น อารมณ์จะยิ่งเลวร้ายลง

5. นอนไม่หลับ หรือนอนมากเกินไปเกือบทุกวัน ปัญหาการนอน และหากตอนกลางคืนไม่หลับ อาจชวนทำกิจกรรมเบาๆ เช่น ฟังเพลง อ่านหนังสือ หรือฟังธรรมมะ หากนอนไม่หลับติดต่อกัน 3-4 วันขึ้นไป ควรพบแพทย์ หรือหากผู้สูงอายุชแบนอนกลางวัน ถ้าง่วงมากให้นอนได้ระหว่าง 12:00-14:00 น. แล้วปลุก เพราะถ้านอนกลางวันมากเกินไป ตอนกลางคืนย่อมมีปัญหาการนอน

6. อารมณ์แปรปรวนหงุดหงิด ฉุนฉียว หากผู้สูงอายุมีอาการหงุดหงิด โมโหง่าย หรือขี้บ่น ลูกหลานหรือผู้ดูแลไม่ควรโวยวายหรือโต้เถียง เพราะยิ่งโต้งเถียงจะยิ่งทำให้ผู้สูงอายุเกิดอารมณ์ขุ่นมัวขึ้น และตัวผู้ดูแลก็จะอารมณ์เสียตามไปด้วย สิ่งที่ควรปฏิบัติคือการ ต้องรับฟังอย่างเข้าใจ ปล่อยให้ผู้สูงอายุระบายความรู้สึกออกมาก่อน และหาวิธีเพื่อลดความหงุดหงิดนั้นๆ รวมถึงพยายามเบนความสนใจจากเรื่องที่ทำให้ผู้สูงอายุหงุดหงิด อาจจะจับมือและนวดเบาๆ ที่หลังมือของผู้สูงอายุระหว่างคุย จะช่วยลดอารมณ์หงุดหงิดฉุนเฉียวได้

7. บ่นว่าตนเองเป็นภาระของลูกหลาน รู้สึกไร้ค่าหรือรู้สึกผิดมากกว่าปกติ เป็นเกือบทุกวันเบื่อตัวเองมาก รู้สึกว่าตนไร้ค่า มีความคิดอยากตายหรืออยากทำร้ายตัวเอง เมื่อผู้สูงอายุมีอาการเหล่านี้ ผู้ดูแลควรสังเกตความผิดปกติเล็กๆ น้อยๆ ซึ่งอาจบ่งบอกว่ามีความคิดที่จะทำร้ายตนเอง และเฝ้าดูแลอย่างใกล้ชิดพยายามไม่ให้คลาดสายตา และพยายามหาคุณค่าในตัวผู้สูงอายุและบอกให้ผู้สูงอายุรับทราบ รับฟังปัญหาโดยต้องเป็นผู้ฟังที่ดี ไม่ตำหนิความคิดของผู้ป่วย อีกทั้งต้องไม่พูดว่าเรื่องของผู้ป่วยเป็นเรื่องเล็กน้อยหรือรีบพาไปพบแพทย์ เพื่อช่วยกันวางแผนการดูแลผู้สูงอายุอย่างถูกต้องเหมาะสม

ทำความเข้าใจ ภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ
ภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ (Late-life depression) พบได้ในผู้สูงอายุแบ่งเป็น 2 แบบ คืออาการซึมเศร้าที่เป็นมาก่อนเข้าสู่วัยสูงอายุ และที่เกิดในช่วงที่เข้าสู่วัยสูงอายุแล้ว ภาวะซึมเศร้าในผู้สูงวัยพบมากถึง 10-20% ของประชากร และส่วนใหญ่เป็นผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย โดยเฉพาะผู้ที่หย่าร้าง อยู่ตัวคนเดียว หรือสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก หรือป่วยเป็นโรคเรื้อรังซึ่งรักษาไม่หายขาด อาทิ โรคมะเร็ง กระทั่งการอยู่ในสภาพแวดล้อมของครอบครัวที่ไม่สามารถระบายความในใจกับใครได้ จะมีความเสี่ยงกับภาวะนี้มากขึ้น

แนวทางการช่วยเหลือผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้า
เนื่องจากสาเหตุการเกิดภาวะซึมเศร้านั้นเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งการทำางานของสมองเกิดสารสื่อประสาทไม่สมดุล การเปลี่ยนแปลงด้านร่างกายและจิตใจ สังคม สภาพแวดล้อม ประสบการณ์การสูญเสีย ดังนั้นจำเป็นต้องบูรณาการการรักษาควบคู่กันหลายด้าน

ปรึกษาพูดคุยกับ ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุบ้านหอมลำดวน ซอยวิภาวดีรังสิต 44 กทม. สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ คุณกรณ์รวี แสนดวง เบอร์โทรศัพท์ 091-3331-909 Facebook บ้านหอมลำดวน

อาการเริ่มแรก

1. เล่าเรื่องเก่าซ้ำ ๆ
2. จำเรื่องที่เพิ่งเกิดไม่ได้
3. ทำของหาย
4. ลืมรับประทานยา ลืมปิดเตาแก๊ส
5. สับสนเรื่องทิศทาง
6. ตัดสินใจผิดผลาด
7. พฤติกรรมเปลี่ยนแปลง
   ซึ่งอาการดังกล่าวต้องเป็นบ่อยจนผิตสังเกต และทำให้เกิดปัญหาในการใช้ชีวิตประจำวัน

การรักษาภาวะสมองเสื่อม
กลุ่มโรคเซลล์ประสาทสมองเสื่อม เช่น อัลไซมอร์ นั้นยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาดได้ มีเพียงการรักษาตามอาการและการดูแลประคับประคองเพื่อชะลอการดำเนินโรค ส่วนสาเหตุอื่น ๆที่รักษาได้นั้น รักษาตามสาเหตุที่ทำให้เกิด

การป้องกัน และการชะลอการดำเนินโรค

1. ออกกำลังกายเป็นประจำ
2. รักษาปัจจัยเสียงโรคหลอดเลือด เช่น โรคเบาหวาน ความดัน และคอเลสเตอรอล
3. มีปฏิสัมพันธ์กับคนรอบข้าง ช่น ญาติผู้ดูแล และเพื่อน
4. ทำกิจกรรมที่ชอบทำ และยังทำได้ เป็นประจำ
5. ติดตามข่าวสารและเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ เสมอ
   รับประทานอาหารที่เป็นประโยชน์ให้ครบ 5 หมู่

ปรึกษาพูดคุยกับ ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุบ้านหอมลำดวน สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ คุณกรณ์รวี แสนดวง เบอร์โทรศัพท์ 091-3331-909 Facebook บ้านหอมลำดวน

ข้อมูลจาก อ. นพ.ยุทธชัย ลิชิตเจริญ chulalongkornhospital.go.th

อ.ออกกำลังกาย
ความเสื่อมมักมาคู่กับวัยที่สูงขึ้น การออกกำลังกายในผู้สูงอายุจึงเป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญ เพราะถ้าร่างกายแข็งแรงอาจช่วยชะลอโรค ชะลอความเสื่อมของร่างกายได้ แนะนำการออกกำลังกายที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุสามารถทำเองได้ง่ายๆ และไม่เสี่ยงอันตราย คือ การเล่นโยคะหรือฤาษีดัดตน หรือจะเป็นการแกว่งแขนและแกว่งขา

อ.อารมณ์
อารมณ์สูงวัยเป็นเรื่องที่ต้องใส่ใจ! การเปลี่ยนแปลงที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ คือ อาการซึมเศร้า เครียด วิตกกังวล นอนไม่หลับ ภาวะสมองเสื่อม รวมถึงกลุ่มอาการทางจิต สุ่มเสี่ยงเกิดภาวะโรคซึมเศร้าได้ ข้อแนะนำผู้สูงอายุ คือ ต้องยอมรับการเปลี่ยนแปลงและมองโลกในแง่บวก แต่เหนือสิ่งใดความรักความอบอุ่นในครอบครัวคือสิ่งสำคัญ

ปรึกษาพูดคุยกับ ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุบ้านหอมลำดวน ซอยวิภาวดีรังสิต 44 กทม. สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ คุณกรณ์รวี แสนดวง เบอร์โทรศัพท์ 091-3331-909 Facebook บ้านหอมลำดวน

ขอบคุณข้อมูลจาก : หนังสือ อยากมีสุขภาพดี ต้องมี 3 อ.

2. ขยับร่างกายวันละนิดชีวิตยืนยาว
   การออกกำลังกายช่วยให้อวัยวะในร่างกายแข็งแรงทุกระบบ ตั้งแต่ หัวใจ ปอด ระบบขับถ่าย กระดูกและกล้ามเนื้อ รวมถึงสมอง แต่ผู้สูงอายุหลายท่านไม่กล้าออกกำลังกายเพราะกลัวว่าจะพลัดตกหกล้ม หรือกลัวว่าจะไม่มีแรงออกกำลัง ดังนั้นผู้ดูแลจึงมีบทบาทสำคัญในการช่วยส่งเสริมการออกกำลังกายของผู้สูงวัย เริ่มตั้งแต่จัดกิจกรรมออกกำลังกายที่ปลอดภัยเหมาะสมกับสภาพร่างกายและคอยให้ความช่วยเหลือ เช่น ช่วยพยุงให้ขยับกายบริหารเบาๆ พาเดินหรือเดินแกว่งแขนช้าๆ ช่วยยืดคลายกล้ามเนื้อ ให้ได้ทุกวันอย่างน้อยวันละ 10-20 นาที และค่อยๆเพิ่มความหนักและระยะเวลาขึ้นเรื่อยๆ หากผู้สูงวัยยังแข็งแรงอยู่ ควรออกกำลังกายให้ครบทั้ง 3 รูปแบบ คือ 1.คาร์ดิโอ (เดินเร็ว วิ่งเหยาะๆ ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน แอโรบิคเบาๆ) 2.เล่นเวทเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ และ 3.ยืดเหยียดกล้ามเนื้อและฝึกการทรงตัวเพื่อให้สามารถเคลื่อนไหวได้คล่องแคล่ว เพิ่มเติมตามความเหมาะสมครั้งละอย่างน้อย 30 นาที สัปดาห์ละ 3-5 วัน
3. สุขอนามัยที่ดี
   ลด ละ เลิกสิ่งที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ เช่น การสูบบุหรี่ ดื่มเหล้า พฤติกรรมเสี่ยงต่ออุบัติเหตุหรือการหกล้ม ดูแลควบคุมโรคประจำตัวตามแพทย์แนะนำ และพบแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอ สำหรับผู้ที่ร่างกายแข็งแรงดีควรตรวจสุขภาพและตรวจคัดกรองโรคประจำวัย ของผู้สูงอายุ เช่น สมองเสื่อม ซึมเศร้า กระดูกพรุน ภาวะการมองเห็นหรือการได้ยินผิดปกติ ภาวะขาดสารอาหาร เป็นประจำทุกปี
4. การขับถ่ายก็สำคัญ
   ผู้สูงอายุควรหมั่นสังเกตการขับถ่ายของตัวเองว่ามีปัญหาท้องผูก ท้องผูกสลับท้องเสียบ่อยๆ อุจจาระมีมูกเลือด หรือมีปัสสาวะอุจจาระเล็ดหรือไม่ ทั้งนี้ไม่ควรอายที่จะบอกปัญหาการขับถ่ายกับผู้ดูแลหรือคนใกล้ชิดเพราะอาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคบางอย่าง ซึ่งอาจจะสามารถแก้ไขได้ และผู้สูงวัยจะได้กลับไปมีคุณภาพชีวิตที่ดีอีกครั้ง
5. ความสะอาด
   ภูมิคุ้มกันของผู้สูงอายุไม่ค่อยแข็งแรงมักติดโรคได้ง่าย โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่ไม่สามารถดูแลตัวเองได้หรือมีโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ผู้ดูแลควรใส่ใจดูแลฟัน เล็บ ผิวหนัง ผมและซอกหลืบต่างๆ ของร่างกาย รวมถึงบริเวณอวัยวะเพศและก้น ไม่ควรปล่อยให้อับชื้นและเกิดการระคายเคือง อาหารก็สำคัญ ไม่ควรนำอาหารค้างคืนมารับประทาน หรือเอายาเก่าๆ ที่อาจหมดอายุมาใช้ ซึ่งจะเป็นอันตรายต่อสุขภาพได้
6. อุปกรณ์ช่วยเดิน
   ควรใช้อุปกรณ์ช่วยทรงตัวตามที่แพทย์แนะนำ อุปกรณ์ควรมีขนาดเหมาะกับผู้สูงวัยแต่ละท่าน รองเท้าควรเลือกที่มีความนุ่ม กระชับเท้า หุ้มส้นหรือมีสายรัดข้อเท้าไม่ให้หลุดง่าย และพื้นมีดอกยางยึดเกาะได้ดีและไม่ลื่น อย่าอายที่จะต้องใช้อุปกรณ์ช่วยทรงตัวหากต้องไปนอกบ้านหรือเดินไกลๆ เพราะจะช่วยลดอุบัติเหตุ และเป็นผู้ช่วยทำให้ผู้สูงวัยสามารถออกไปใช้ชีวิตด้วยตัวเองได้ ไม่กลายเป็นผู้ป่วยติดเตียง
7. ไม่ละเลยเรื่องยาและการพบแพทย์
   ผู้ดูแลควรจัดยาให้ง่ายต่อการรับประทาน และใส่ใจให้ผู้สูงอายุรับประทานยาให้ตรงตามที่แพทย์แนะนำ ห้ามหยุดยาเอง และพบแพทย์ตามนัดอย่างเคร่งครัด ควรจดจำยาที่ผู้สูงอายุใช้ให้ได้และแจ้งรายการยาแก่แพทย์ทุกท่าน ทุกโรงพยาบาลที่ไปพบเพื่อป้องกันการจ่ายยาซ้ำซ้อน หรือยาที่ออกฤทธิ์ตีกัน นอกจากนี้เมื่อพบว่าผู้สูงอายุมีอาการเจ็บป่วย เช่น มีไข้ หอบเหนื่อย ซึมลง อาเจียนหรือท้องเสีย ถ้าอาการไม่ดีขึ้นภายใน 1 – 2 วัน ควรรีบพาผู้สูงอายุมาโรงพยาบาล ไม่ควรซื้อยารับประทานเอง
8. ปล่อยวาง พักผ่อน และอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดี
   ความเครียด กังวล คิดลบ เป็นสารพิษที่รบกวนการทำงานของเซลล์สมอง ผู้สูงอายุและผู้ดูแลควรพยายามหาวิธีผ่อนคลายจิตใจ เลือกการพักผ่อนในแบบที่ชอบ เช่น เดินทาง ท่องเที่ยว อ่านหนังสือ ฟังเพลง เต้นรำ หรือทำงานอดิเรก จัดสภาพแวดล้อมให้สงบ สะอาด มีอากาศถ่ายเท ไม่มีเสียงดังเกินไป และควรออกมารับแสงแดดอย่างน้อยวันละ 1 ครั้ง ผู้ดูแลและครอบครัวควรคอยสังเกตอาการซึมเศร้าของผู้สูงอายุเสมอ เมื่อมีอาการมากจนกระทบต่อการกิน การนอน การคิดหรือจดจำ หรือการใช้ชีวิตประจำวัน ควรรีบพามาปรึกษาแพทย์
9. บ้านเป็นมิตรกับผู้สูงวัย
   การจัดเตรียมบ้านให้เหมาะกับผู้สูงอายุก็เป็นสิ่งจำเป็นที่ไม่ควรมองข้าม ภายในบ้านไม่ควรมีพื้นต่างระดับเพื่อป้องกันสะดุดล้ม พื้นห้องน้ำไม่ลื่น และควรแยกส่วนเปียกส่วนแห้งออกจากกัน ติดตั้งราวจับในห้องน้ำและในบริเวณที่ผู้สูงอายุใช้บ่อยๆ นอกจากนี้ยังควรดูแลให้แสงสว่างพอเพียง ปลั๊กและสวิตช์ควรไฟอยู่ในระดับที่ผู้สูงวัยเอื้อมถึงง่ายๆ โดยเฉพาะในห้องนอน
10. ความอบอุ่น
    กำลังใจและความรักในครอบครัวสำคัญต่อผู้สูงอายุอย่างมาก หากอยู่บ้านเดียวกันควรมีกิจกรรมร่วมกัน ไม่แยกให้ผู้สูงอายุใช้ชีวิตแบบ “คนแก่” อย่างโดดเดี่ยว หาโอกาสพาลูกหลานไปเยี่ยมผู้สูงวัยที่อยู่เพียงลำพังอย่างสม่ำเสมอ พาท่านไปทำกิจกรรมที่คนหลายๆ วัยสามารถทำร่วมกันได้ ที่สำคัญควรใส่ใจในการ “รับฟัง” ท่านอย่างให้เกียรติ เพราะท่านก็ยังต้องการรู้สึกเป็นที่ยอมรับ และรู้สึกว่าตัวเองยังมีคุณค่าในสายตาของคนในครอบครัว

แม้ผู้สูงอายุจะเคยเป็นคนแข็งแรง แต่เมื่อร่างกายเสื่อมถอยลงจึงเป็นบุคคลที่ต้องการการดูแลอย่างเอาใจใส่และถูกสุขลักษณะ เพื่อสุขภาพที่แข็งแรงทั้งด้านร่างกายและจิตใจ โดยไม่มองข้ามการพบแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอ และให้ความสำคัญกับการตรวจสุขภาพประจำปี เพราะการป่วยไข้เป็นเรื่องที่ไม่มีใครอยากให้เกิด ดังนั้นการป้องกันจึงย่อมดีกว่าการรักษาเสมอ

ข้อมูลจาก samitivejhospitals.com

นับถอยหลังเปิดบ้านหอมลำดวน สถานดูแลผู้สูงอายุ สวท

คุณกรณ์รวี แสนดวง  ผู้จัดการศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ 

                                                                                     เรื่องภาพ ปนัฐพงศ์ นรดี

หลายประเทศทั่วโลกกำลังเผชิญกับการเติบโตอย่างรวดเร็วของจำนวนผู้สูงอายุ  ซึ่งเกิดจากหลายปัจจัย เช่น อัตราการเกิดของประชากรทั่วโลกมีแนวโน้มลดลง ประชากรมีอายุยืนขึ้นเนื่องจากการรักษาพยาบาลมีประสิทธิภาพมากขึ้นจากเทคโนโลยีที่ก้าวหน้า ประชากรที่เกิดในยุค Baby Boomers ได้เข้าสู่วัยสูงอายุ โดยเฉพาะในประเทศที่พัฒนาแล้ว เช่นเดียวกับประเทศไทย หลายหน่วยงานได้ให้ความสำคัญในการเตรียมความพร้อมรับมือกับสังคมผู้สูงอายุ สวท ก็เป็นหนึ่งในองค์กรนั้น ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ “บ้านหอมลำดวน” กำลังจะเปิดให้บริการ สวท พร้อมแค่ไหนกับศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ คุณกรณ์รวี แสนดวง  ผู้จัดการศูนย์ดูแลผู้สูงอายุบ้านหอมลำดวน มีคำตอบ

ทำไม สวท จึงทำศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ

การก่อตั้งศูนย์ดูแลผู้สูงอายุแห่งนี้เกิดจากประเทศไทย กำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ ในปี พ.ศ. 2565 คณะกรรมการ สวท สมัยที่ 16 มองเห็นโอกาสสำคัญในการที่ สวท จะได้มีส่วนร่วมในการดูแลผู้สูงอายุ และ สวท เองก็มีบทบาทในการทำงานดูแลคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุมากว่า 30 ปี คณะกรรมการฯ มีแนวคิดที่จะขยายงานด้านอนามัยการเจริญพันธุ์ จึงเป็นที่มาของการก่อตั้งศูนย์ดูแลผู้สูงอายุแห่งนี้ขึ้น โดยมีเป้าหมายสำคัญคือ เราอยากเป็นสถาบันที่ให้ความรู้เรื่องการดูแลผู้สูงอายุอย่างถูกต้องและครบวงจร  ด้วยการจัดสถานบริการเพื่อดูแลผู้สูงอายุ ให้เป็นไปตามมาตรฐานของกระทรวงสาธารณสุข ขณะเดียวกันก็จะพัฒนาบุคลากรที่ทำหน้าที่ดูแลผู้สูงอายุให้มีศักยภาพตามมาตรฐาน โดยมุ่งเน้นการดูแลด้านอนามัยการพันธุ์ที่ดี ในกลุ่มผู้สูงอายุให้มีความสมบูรณ์ เพื่อที่ผู้สูงอายุเหล่านี้ซึ่งเป็นบุคคลที่มีคุณค่าทางสังคม จะได้มีสุขภาพที่ดีทั้งทางกาย และทางใจ ดำเนินชีวิตอย่างมีความสุข   

ชื่อ “บ้านหอมลำดวน” มีที่มาที่ไปยังไง

บ้านหอมลำดวน เป็นชื่อที่ได้จาก โครงการประกวดชื่อและตราสัญลักษณ์ (LOGO) ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุสวท  ซึ่งชื่อนี้ตั้งโดย คุณถวัลย์ ดิษฐสุธรรม โดยมีความหมายว่า ดอกลำดวนเป็นสัญลักษณ์ของผู้สูงอายุ เป็นต้นไม้ที่ให้ความร่มเย็น มีอายุยืน มีใบเขียวตลอดปี ให้ร่มเงาดีและออกดอกสีนวล กลีบแข็งไม่ร่วงง่าย กลิ่นหอมเฉพาะตัวของดอกลำดวนเปรียบได้ดั่งกับผู้ทรงวัยวุฒิที่สูงวัย สูงคุณค่า เป็นคลังปัญญาแห่งสังคมไทย พร้อมกับคุณธรรมความดีงามไว้เป็นแบบอย่างแก่ลูกหลาน บ้านหอมลำดวนจึงแสดงให้เห็นถึง การเห็นคุณค่า การใส่ใจดูแลให้บริการผู้สูงวัยของสังคมไทยอย่างเป็นเลิศและอบอุ่น อีกทั้งดอกลำดวนคือดอกไม้ไทยซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของผู้สูงอายุ

ความหมายตราสัญลักษณ์บ้านหอมลำดวน

ตราสัญลักษณ์นี้ได้จากผู้ชนะเลิศการประกวด โครงการประกวดชื่อและตราสัญลักษณ์ (LOGO) ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ สวท ซึ่งออกแบบโดยคุณรุ่งโรจน์ แสงพันธ์ ตราสัญลักษณ์บ้านหอมลำดวนประกอบไปด้วย 5 ส่วนด้วยกัน คือ

• ตัวอักษร ฒ สื่อแทนผู้สูงอายุ
• รูปหัวใจสีชมพูและแดง สื่อถึงการเอาใจใส่ผู้สูงอายุด้วยความรัก และให้เกิดความอบอุ่นทั้งกายใจ
• รูปดาว สื่อถึงเครื่องหมายของการรับรองการให้บริการที่ดีเลิศ
• หลังคาบ้านรูปจั่ว เป็นรูปดาวส่วนบน เปรียบเหมือนรูปทรงหลังคาเรือนไทย ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุเปรียบเหมือนบ้าน ที่บริการดูแลเอาใจใส่และให้ความอบอุ่นเป็นอย่างดี
• ตราสัญลักษณ์ สวท ออกแบบให้เป็นส่วนหนึ่งของโลโกศูนย์ เพราะศูนย์ฯแห่งนี้อยู่ภายใต้การบริหารงานของ สวท

มีความพร้อมที่จะเปิดให้บริการแค่ไหน

พร้อมเปิดให้บริการได้ภายในปลายปีนี้ โดยขณะนี้เราได้พัฒนาบุคลากรให้มีความพร้อมที่สุด ไม่ว่าจะเป็นการอบรมทางวิชาการ การฝึกปฏิบัติการ และการฝึกจำลองสถานการณ์จริง เช่น การช่วยเหลือกรณีฉุกเฉิน ระบบการส่งต่อ การซ้อมแผนอัคคีภัย เป็นต้น

การออกแบบที่เป็นมิตรกับผู้สูงวัย

การออกแบบศูนย์ดูแลผู้สูงอายุบ้านหอมลำดวนแห่งนี้  ออกแบบมาภายใต้แนวคิดหลักคือ Universal Design ที่เป็นมิตรกับผู้สูงอายุ  เน้นความเรียบง่าย สงบ อบอุ่น และเป็นไปตามมาตรฐานของกฎกระทรวง กิจการการดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิง พ.ศ.2563 ซึ่งคลอบคลุมถึงมาตรฐานด้านสถานที่ ความปลอดภัย และการให้บริการ โดยมีทีมที่ปรีกษาการออกแบบจาก SCG Building & Living Care Consulting ค่อยให้คำแนะนำ และสร้างโดยบริษัท 4-เอ็ม แมเนจเม้นท์ จำกัด ซึ่งจะทำให้ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุแห่งนี้ เป็นศูนย์ที่ได้มาตรฐานแห่งแรกๆของประเทศก็ว่าได้ บรรยากาศภายในดูอบอุ่น สบาย เป็นมิตร สวยงาม ปลอดภัยกับผู้สูงอายุ สำคัญที่สุดคือมีมาตรฐาน

วาง Positioning ของศูนย์ผู้สูงอายุแห่งนี้ยังไงบ้าง

เราตั้งเป้าหมายให้บ้านหอมลำดวนเป็นสถานดูแลผู้สูงอายุที่มีมาตรฐานสูง ในราคาที่ทุกคนสามารถเข้าถึงได้ สวยงามมีระดับในราคาที่ไม่แพงมากนัก

บริการของศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ

บ้านหอมลำดวนเป็นสถานดูแลและประคับประคองผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิง  ที่ต้องการผู้ดูแล เช่น ผู้ป่วยหลังผ่าตัดระยะพักฟื้น ผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อม รวมไปถึงการวางแผนดูแล และให้คำปรึกษาวางแผนการดูแลผู้สูงอายุที่ในระยะประคับประคอง (Palliative Care) ตลอดจนระยะสุดท้ายของชีวิต (End of life Care) นอกจากนี้บ้านหอมลำดวนยังมีแผนที่จะเปิดให้บริการ ฝึกอบรมการดูแลผู้สูงอายุขณะอยู่ที่บ้านให้กับญาติที่ยังขาดทักษะหรือต้องการเรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับการดูแลที่เฉพาะเจาะจงกับผู้สูงอายุคนนั้นๆ (Case Management)  และแบบองค์รวม (Holistic care)  โดยร่วมมือกับทีมสหวิชาชีพ  ซึ่งจะเชื่อมระบบการดูแลให้เข้ากับเทคโนโลยีในยุค New Normal อีกทั้งยังมีแผนที่จะเปิดให้บริการแบบไปเช้าเย็นกลับ ( Day Care) สำหรับผู้สูงอายุที่ไม่มีผู้ดูแลในช่วงกลางวัน และบ้านหอมลำดวนมีความตั้งใจที่จะเป็นศูนย์แห่งการเรียนรู้เกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุให้กับญาติผู้ดูแล ตลอดจนประชาชนทั่วไปที่ยังไม่เข้าสู่วัยสูงอายุ  เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมก่อนเข้าสู่วัยสูงอายุอีกด้วย

เปิดบริการให้เข้าพักกี่ห้อง

         บ้านหอมลำดวนเปิดให้บริการทั้งหมด 20 เตียง โดยแบ่งเป็นห้องรวม 6 เตียง จำนวน 2 ห้อง และห้องพิเศษ 2 เตียง จำนวน 4 ห้อง

จุดเด่นของศูนย์ดูแลผู้สูงอายุแห่งนี้คืออะไร

         บ้านหอมลำดวน มุ่งเน้นการให้บริการแบบมีส่วนร่วม โดยญาติ ทีมแพทย์ พยาบาลวิชาชีพและผู้ดูแลที่เชี่ยวชาญในด้านการดูแลผู้สูงอายุ  จะวางแผนการดูแลร่วมกันแบบ Case Management

โดยผู้สูงอายุจะมีพยาบาลวิชาชีพและผู้ดูแล  คอยดูแลตลอด 24 ชั่วโมง มีกิจกรรมบำบัดและกิจกรรมสันทนาการประจำวันให้ผู้สูงอายุได้มีส่วนร่วม ในส่วนของโภชนาการนั้น เราได้มีการทำงานประสานกับนักกำหนดอาหารวิชาชีพ และทีมสหวิชาชีพในการวางแผนดูแลผู้สูงอายุแต่ละราย (Customized Diet Program) ให้มีอาหารการกินที่เหมาะสม จึงมั่นใจได้ว่าผู้สูงอายุแต่ละคนจะได้รับสารอาหารอย่างครบถ้วนตามที่ร่างกายต้องการ นอกจากนี้แล้วเรายังมีแผนการจัดการระบบการดูแลผู้สูงอายุ ด้วยการนำเอาเทคโนโลยีสมัยใหม่ มาใช้สำหรับการช่วยดูแลผู้สูงอายุอีกด้วย

เข้ามารับบริการที่นี้แล้วจะได้คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นมั้ย

         บ้านหอมลำดวนเปรียบเสมือนเป็นบ้านหลังที่ 2 ของผู้สูงอายุ เมื่อมาอยู่ที่นี่แล้วจะรู้สึกอบอุ่น ปลอดภัยเหมือนได้อยู่กับคนในครอบครัว มีกิจกรรมที่ส่งเสริมสุขภาพร่างกายให้แข็งแรงตามวัย มีโภชนาการที่เหมาะสมกับแต่ละคน มีสภาพแวดล้อมที่ดี เชื่อว่า เมื่อผู้สูงอายุมาอยู่ที่บ้านหอมลำดวนแล้ว สุขภาพกายและสุขภาพใจดีแน่นอน 

สภาพแวดล้อมของศูนย์ผู้สูงอายุแห่งนี้เป็นยังไงบ้าง

         บ้านหอมลำดวนมีทำเลตั้งอยู่กลางเมือง เดินทางสะดวก ตั้งอยู่เลขที่ 8 ซอยวิภาวดีรังสิต 44 ถนนวิภาวดีรังสิต แขวงลาดยาว เขตจตุจักร ห่างจากถนนหลัก (วิภาวดีรังสิต) ประมาณ100 เมตร มีรถไฟฟ้าสายสีแดงซึ่งคาดว่าจะเปิดให้บริการเร็วๆนี้ บรรยากาศเงียบสงบ การจราจรไม่พลุกพล่าน อีกทั้งตั้งอยู่ใกล้โรงพยาบาลวิภาวดี โรงพยาบาลเปาโลเกษตร และโรงพยาบาลสินแพทย์ สะดวกต่อการส่งต่อผู้สูงอายุกรณีฉุกเฉินได้อย่างทันท่วงที

การออกแบบที่ได้มาตรฐาน

         – สถานดูแลผู้สูงอายุบ้านหอมลำดวน ออกแบบตามมาตรฐานกฎกระทรวงกิจการการดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพึง พ.ศ.2563

         –   มาตรฐานการป้องกันและควบคุมโรคสำหรับกิจการดูแลผู้สูงอายุและผู้มีภาวะพึ่งพิง ในการป้องกันและควบคุมการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ( Covid-19 )

อีกไม่กี่วันศูนย์ดูแลผู้สูงอายุบ้านหอมลำดวน กำลังจะเปิดให้บริการ  หากใครสนใจ สามารถติดต่อสอบถามได้โดยตรงกับผู้จัดการศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ คุณกรณ์รวี แสนดวง เบอร์โทรศัพท์ 098-9038059  หรือหากมีช่องทางการติดต่อสื่อสารเราจะแจ้งให้ทราบที่ www.ppat.or.th Facebook/PPATBANGKOK อย่าลืมเป็นกำลังใจให้เราด้วยนะครับ เพราะการพัฒนาคุณภาพชีวิตคืองานของเรา